Home » Τελευταία κείμενα » Η ανισότητα των φύλων στην ψυχαγωγία

Η ανισότητα των φύλων στην ψυχαγωγία

  • by
Υπάρχει ανισότητα στην βιομηχανία της ψυχαγωγίας; Άνθρωπος κρατάει έναν άντρα και μια γυναίκα σαν ζυγαριά

Η ανισότητα των φύλων είναι ένα από τα σημαντικότερα και συχνότερα θέματα συζήτησης που προκύπτουν. Είναι γνωστοί οι αγώνες των γυναικών ανά τα έτη για να αποκτήσουν ίσα δικαιώματα. Τι γίνεται όμως σήμερα;

Υπάρχει η έμφυλη ανισότητα σήμερα;

Αρκετοί θεωρούν πως οι δυτικές τουλάχιστον κοινωνίες μαζί και με κάποιες περαιτέρω χώρες έχουν φτάσει σε ένα επίπεδο όπου, πρακτικά έχουμε ισότητα ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες.
Πολλοί πάλι, πιστεύουν πως η ανισότητα των φύλων είναι εδώ και δεν πρόκειται να πάει πουθενά σύντομα. Οι δεύτεροι μάλιστα, δίνουν παραδείγματα ανισότητας ακόμη και από τις πιο προοδευτικές κοινωνίες. Ένα συχνό παράδειγμα λοιπόν, είναι η βιομηχανία της ψυχαγωγίας και του θεάματος.

Αν και παραδοσιακά ο χώρος της τέχνης θεωρείται από τα πλέον προοδευτικά πεδία, πολλά στατιστικά δεν υποστηρίζουν αυτόν τον συλλογισμό. Ας τα δούμε πιο αναλυτικά παρακάτω.

Ποιες είναι οι ανισότητες στον συγκεκριμένο χώρο;

Να πούμε καταρχάς, πως με την ανισότητα δεν εννοούμε μόνο την αριθμητική έλλειψη γυναικών από τον χώρο. Αντιθέτως, ένα από τα καίρια επιχειρήματα που υπάρχουν είναι πως οι γυναίκες εργάζονται μεν στον χώρο, μα συναντάνε περισσότερες δυσκολίες για να ανελιχθούν σε υψηλόβαθμες θέσεις. Συμφώνα με την έρευνα “Women in the Workplace 2019”, στα χαμηλά επίπεδα της βιομηχανίας υπάρχει πλέον ίση εκπροσώπηση. Ακόμη οι ρυθμοί πρόσληψης αλλά και προαγωγής ισοδυναμούν και σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνούν τα αντίστοιχα ποσοστά των ανδρών. Ωστόσο, οι γυναίκες στις χαμηλόβαθμες θέσεις (entry level) αφήνουν τις εταιρείες όπου εργάζονται σε μεγαλύτερα ποσοστά. Ακόμη, παρά την προαναφερθείσα ισότητα στις χαμηλές βαθμίδες, οι γυναίκες παραμένουν μειοψηφία στις υψηλές θέσεις. Συγκεκριμένα, μόνο το 27% των υψηλόβαθμων θέσεων καλύπτεται από γυναίκες.

Άλλη έρευνα της Stacy Smith σε 1200 γνωστές ταινίες από το 2007 και μετά, έδειξε επίσης ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Αν και το ποσοστό των γυναικών που φαίνονται στο πλάνο δεν έχει αλλάξει υπάρχει μια άλλη σημαντική διαφορά. Η ποιότητα του χρόνου στην οθόνη. Έχει αυξηθεί σημαντικά το ποσοστό των γυναικών που έχουν ατάκες, ρίχνοντας αναμενόμενα και αντιστοίχως, το ποσοστό των ανδρών.

Μια σημαντική σημείωση. Η συγκεκριμένη έρευνα δείχνει και ένα ακόμα πολύ ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Την μεγαλύτερη σεξουαλικοποίηση των γυναικών ηθοποιών σε τριπλάσια και τετραπλάσια ποσοστά. Ωστόσο, θεωρώ πως πρόκειται για ένα ζήτημα που είναι μέχρι ενός σημείου υποκειμενικό. Δεν έχουν όλοι την ίδια άποψη για το τι θεωρείται σέξι, ούτε και κάθε σκηνή σε ταινία που περιλαμβάνει γυμνό γίνεται απαραίτητα για λόγους σεξουαλικοποίησης. Εξαιτίας των παραπάνω λοιπόν, είναι ένα κομμάτι που θα αφήσω έξω από την ανάλυση μου, χωρίς φυσικά να παραβλέπουμε ότι συμβαίνει. Απλώς, σε αυτό το κείμενο θα ασχοληθούμε, ας μου επιτραπεί η έκφραση, με πιο ”εργασιακά” δεδομένα.

Πίσω από τον φακό

Παρόλα αυτά, το μεγάλο πρόβλημα εστιάζεται πίσω από τις κάμερες. Θέσεις όπως σκηνοθέτες, συνθέτες ή σεναριογράφοι σε μεγάλο βαθμό ανδροκρατούνται. Για παράδειγμα, ανάμεσα στις 100 κορυφαίες ταινίες του 2018 το 81,5% των θέσεων εκτός οθόνης ήταν κατειλημμένο από άντρες εργαζόμενους. Και δεύτερη έρευνα της Smith συνηγορεί στα παραπάνω. Συγκεκριμένα στο αντίστοιχο top 100 του 2019 υπήρχαν γυναίκες σκηνοθέτες σε ποσοστό 10,6%. Αν μάλιστα αυτό το ποσοστό ακούγεται μικρό, πρέπει να ξέρετε πως είναι το μεγαλύτερο από το 2007 και έπειτα όταν και ξεκίνησε η έρευνα.

Αναγνωρίζεται η δουλειά των γυναικών στον χώρο;

Ένα ακόμη σημαντικό ερώτημα είναι η αναγνώριση της δουλειάς των γυναικών και η δίκαιη μεταχείριση στους επαίνους και τα βραβεία της βιομηχανίας (Oscars, Χρυσές Σφαίρες κλπ). Σε κατηγορίες πέραν της ηθοποιίας το ποσοστό των υποψήφιων για βραβείο γυναικών είναι στο 30%. Το συγκεκριμένο είναι και το υψηλότερο στην τελευταία τριετία. Η τελετή των Oscars πραγματοποιείται από το 1929 και από τους 449 υποψηφίους ανά τα έτη για το Oscar καλύτερου σκηνοθέτη μόνο 5 ήταν γυναίκες.

Οι Χρυσές Σφαίρες δεν διαφέρουν. Από το 1980 μονάχα 6 γυναίκες έχουν προταθεί για το βραβείο καλύτερου σκηνοθέτη. Στο ίδιο διάστημα 201 άντρες είχαν αυτήν την τιμή.

Φυσικά, οι ακραίες αυτές διαφορές δεν παρατηρούνται σε όλες τις κατηγορίες, αλλά σίγουρα πρόκειται για μια στατιστική ανωμαλία τόσο μεγάλη, που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία.

Να σημειωθεί ότι ακόμη μεγαλύτερες ανισότητες στον συγκεκριμένο χώρο βιώνουν διάφορες μειονότητες όπως ΛΟΑΤΚΙ άτομα, ΑΜΕΑ, Λατίνοι, Ασιάτες κλπ. Πρόκειται για ένα σοβαρό και ίσως και πιο πολύπλοκο ζήτημα το οποίο ενδεχομένως να αναλύσω σε μελλοντικό κείμενο.

Άλλα περιστατικά ανισότητας και εκμετάλλευσης

Φυσικά, η εν λόγω βιομηχανία δεν έχει κρατήσει έξω από τους κύκλους της περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης ή και κακοποίησης. Έχει γίνει εξάλλου παγκοσμίως γνωστό και το διάσημο κίνημα #MeToo που τάραξε τα νερά στο Hollywood το 2017 και εξακολουθεί να μεγαλώνει έκτοτε. Η σεξουαλική κακοποίηση των γυναικών αν και είναι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που υπάρχουν, νομίζω όμως πως δεν πρέπει να προσεγγίζεται σαν ανισότητα. Είναι ένα έγκλημα, σοβαρό μάλιστα, και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Μάλιστα, εικάζεται πως η διαφορά των φύλων στην σεξουαλική παρενόχληση ίσως δεν είναι όσο μεγάλη νομίζουμε.

Σίγουρα, τα ποσοστά που έχουμε και για τα 2 φύλα δεν είναι τα πραγματικά μιας και δεν καταγγέλλονται όλες οι περιπτώσεις. Ωστόσο, αυτά τα κρυφά ποσοστά είναι κατά τα φαινόμενα πολύ μεγαλύτερα στους άντρες. Διάφοροι λόγοι συντελούν σε αυτό το γεγονός με κυριότερους το ότι οι άντρες συχνά δεν νιώθουν να απειλούνται από την παρενόχληση των γυναικών ή ότι φοβούνται το κοινωνικό στίγμα.

Άλλες συχνές εκφάνσεις της έμφυλης ανισότητας είναι η άδικη εργασιακή μεταχείριση γυναικών λόγω εγκυμοσύνης (απόλυση, μη προαγωγή κλπ) αλλά και κατηγορίες για άνισες πληρωμές. Και τα 2 πάντως λόγω και των συμβάσεων και συμβολαίων του συγκεκριμένου κλάδου δεν έχουν αξιόπιστα στοιχεία να μας δείξουν.
Το τελευταίο μάλιστα, ευρέως γνωστό ως “wage gap” έχει αμφισβητηθεί πολλές φορές καθώς στηρίζεται σε μέσους όρους ανάμεσα στα χρήματα που συνολικά λαμβάνουν άντρες και γυναίκες μην λαμβάνοντας υπόψιν πολλές άλλες απαραίτητες μεταβλητές.

Θα πάψουν ποτέ οι ανισότητες;

Το συγκεκριμένο κείμενο ήταν διδακτικό πρώτα απ’ όλα για μένα. Ήμουν σκεπτικός απέναντι στο κατά πόσο υφίστανται όντως ανισότητες ως κανόνες και όχι ως εξαιρέσεις, μα τα νούμερα και τα δεδομένα δείχνουν πως προβλήματα ακόμα υπάρχουν.
Όντας άντρας μερικές φορές δυσκολεύεσαι να συλλάβεις ακριβώς το πρόβλημα της ανισότητας των φύλων, μα οι αριθμοί δείχνουν πως μάλλον δεν υπάρχει ισότητα. Τουλάχιστον όχι ακόμη.

Για να είμαστε απόλυτα δίκαιοι τα ίδια δεδομένα δείχνουν και κάτι άλλο. Μια σταδιακή και αργή, αν και υπαρκτή, πρόοδο ανά τα έτη. Είναι επίσης ενδιαφέρον πως η ίδια έρευνα που μας παρουσιάζει την σταδιακή αυτή πρόοδο, μας λέει πως οι γυναίκες δεν αισθάνονται να έχει γίνει κάποια αλλαγή. Το οποίο υποδηλώνει πως ίσως δεν αντιλαμβανόμαστε τις αλλαγές έως ότου να γίνουν αρκετά έντονες.

Κάθε κοινωνική αλλαγή απαιτεί πολύ χρόνο

Σκεφτείτε πόσα παραδείγματα υπάρχουν στην καθημερινότητα μας για θέματα που η κοινωνία σταδιακά αλλάζει απόψεις. Τα διαζύγια, η πίστη, οι πολιτικές πεποιθήσεις, το προγαμιαίο σεξ, τα συνοικέσια και πολλά ακόμη. Σκεφτείτε πως αντιμετωπιζόντουσαν αυτά τα ζητήματα μόλις 50-60 χρόνια πριν. Επομένως, πρέπει να δώσουμε χρόνο.

Επίσης, να έχουμε στο νου μας ένα πολύ σημαντικό στοιχείο. Ποια είναι η άποψη και η συμπεριφορά των σημερινών νέων γύρω από αυτό το θέμα; Αυτοί είναι οι αυριανοί εργαζόμενοι, οι αυριανοί managers ή οι αυριανοί CEO’s . Έχει λοιπόν η νεολαία στην πλειοψηφία της την ίδια λογική και απόψεις με την πλειοψηφία του σημερινού μεσήλικου πληθυσμού; Αν ναι, έχουμε πρόβλημα. Αν όχι όμως, σίγουρα έχουμε τουλάχιστον ελπίδες.

Μην ξεχνάτε πως τα σημερινά ποσοστά σχετίζονται με τους σημερινούς διοικούντες, προέδρους, συμβούλους κλπ. οι οποίοι όμως είναι μεγαλωμένοι χθες. Όσο γνωρίζουμε το πρόβλημα και έχουμε την διάθεση να δράσουμε σχετικά με αυτό θεωρώ πως οι ανισότητες θα συνεχίσουν να μειώνονται όλο και περισσότερο.

Leave a Reply